حالا <ما> جايزه ميدهيم
روزي كه رئيس جمهور از برگزاري جشنواره براي تشويق منتقدان دولت خبر داد، خيلي از اين سخن تعجب نكرديم. زيرا اين دولت قبلاً صبوري خود را در برخورد با اتهام افكنان و حتي كساني كه نسبت به دولت ايران كم لطفي ميكنند، به نمايش گذارده بود. مثلاً نحوه مواجهه بعضي گروههاي فلسطيني با هلاكت زرقاوي ملعون- دشمن قسم خورده ملت و دولت ايران - هيچگاه در برخورد دولت ايران با آن گروهها اثر نگذاشت. همانطور كه به سوگ نشستن عدهاي از ايشان براي مرگ صدام جنايتكار، حتي باعث يك گلايه كوچك از آنها نگرديد. در عراق هم اتهامافكنيهاي مكرر بعضي سياستمداران و مسئولان سياسي آن كشور و ادعاي ايشان در خصوص دخالت مخرب ايران در قضاياي آن كشور، حتي ذرهاي از عزم دولت ايران براي اعطاي وام و كمكهاي ميلياردي به دولت عراق نكاست. همين وضعيت در افغانستان هم تكرار شد و اتهامات گاه و بيگاه بعضي سياستمداران يا مقامهاي نظامي آن كشور و بازگويي ادعاهاي امريكايي با لهجه افغاني، تأثيري بر مهربانيهاي دولت ايران نسبت به دولت افغانستان نداشت. در دو سه سال اخير، مداراي دولت ايران با دشمنان و مخالفان، در حدي بوده است كه حتي در برابر مزاحمتها، اتهامافكنيها و آزارهاي مستمر دولت امريكا، مسئولان ايراني آمادگيخود را براي كمك به آنها و نجات از باتلاق عراق و مواجه نشدن با <بي آبرويي> بيشتر اعلام ميكنند. كمي آنطرفتر، در هند نيز همين وضعيت قابل مشاهده است.يعني نامهربانيهاي دولت هند عليه ايران و همراهي آن كشور با قطعنامههاي ضد ايراني شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي نه تنها هيچ تأثيري بر مذاكرات خط لوله صلح نگذاشت بلكه به ادعاي عضو اصولگراي كميسيون انرژي مجلس، هدف ايران از صادرات ارزان قيمت گاز در قرارداد خط لوله صلح، كمك به رفع منازعات شديد بين هند و پاكستان بوده و اگر هند از اين پروژه خارج شود، دليلي بر فروش گاز ارزان به پاكستان توسط ايران وجود ندارد.
همه اين موارد، نشان ميداد كه دولت ايران با درك صحيح از شرايط بينالمللي، حتيالامكان اصل <مدارا> را بر همه رفتارهاي خود حاكم كرده است و هر گاه مصلحت ايجاب كند، اين اصل را در مواجهه با بعضي از دوستان نيمهراه، رقباي بينالمللي و كساني كه گاه و بيگاه با دشمنان ايران همراهي ميكنند رعايت مينمايد. لذا پذيرش اين موضوع كه دولت مترصد مدارا با منتقدان داخلي و حتي تشويق آنها ميباشد چندان مشكل نبود.
از سوي ديگر، دولت نهم براي تشويق منتقدان و اعطاي جايزه به آنها، با هيچگونه محدوديت مالي مواجه نيست. زيرا افزايش ناگهاني درآمدهاي نفتي شرايطي براي دولت فراهم نموده است كه دولت جمهوري اسلامي بدون توجه به بيمهري بعضي از گروههاي لبناني نسبت به ايران، اجراي بيش از سه هزار پروژه بازسازي در آن كشور را به عهده ميگيرد، همچنين دقيقاً در روزي كه رسانههاي خارجي ادعاهاي ضد ايراني وزير خارجه عراق عليه ايران را منتشر ميكنند، رسانههاي داخلي شاهد انعكاس اظهارات معاون اول رئيس جمهور ايران مبني بر جديت ايران براي كمكهاي ايران به دولت عراق هستند.
در ماههاي اخير شرايط مالي دولت آنقدر خوب بوده است كه همزمان با پذيرش اعطاي وام يك ميليارد دلاري به عراق، ادعاي مكرر خبرگزاريهاي خارجي در خصوص اعطاي كمك يك ميليارد دلاري به بوليوي توسط مقامهاي ايراني تكذيب نميگردد.
نمونههاي فراوان ديگري نيز قابل عرضه است كه همه آنها ثابت ميكند وضعيت مالي دولت بسيار مناسب است ولذا اگر دولت بخواهد كمكي به نهادهاي مستقل داخلي انجام دهد، با هيچ محدوديتي مواجه نيست.
همه آنچه در بالا آمد نشان ميداد كه براي اجراي وعده رئيسجمهور در خصوص تشويق منتقدان <مقتضا موجود است و مانع هم مفقود.>اما عليرغم اين شرايط، كاهش 60 درصدي يارانه تخصيصي به آفتاب يزد- كه از نظر وزارت ارشاد، رتبه اول انتقاد به دولت نهم را در اختيار دارد - نشان داد كه وجود مقتضا و فقدان مانع، اجراي وعده رئيسجمهور را تسهيل نكرده و لذا نه تنها انتظار دريافت جايزه و تشويق، منطقي نيست بلكه مواجهه با تنبيه را بايد يك امر عادي دانست. در اين شرايط، تصميم گرفتيم براي اثبات سرپا ماندن خود عليرغم افزايش مشكلات مالي، مسابقهاي برگزار و به برنده مسابقه، جايزه دهيم. در اين مسابقه همه افراد اعم از مديران دولتي، سياستمداران و خوانندگان روزنامه مي توانند شركت كنند. موضوع مسابقه <بررسي سوابق عملكرد واظهارات مسئولان دولتي در دو سال و نيم اخير و يافتن يك مورد اعتراف به اشتباه> است. زيرا هر چه به گذشته نگاه مي كنيم حتي يك نمونه نمي يابيم كه مسئولان عاليرتبه دولتي، مسئوليت كامل يك نابساماني يا كمبود را پذيرفته و بابت آن، از مردم عذرخواهي كرده باشند.
مثلا در 2 سال اخير، بسياري از صاحب نظران و نمايندگان مجلس، از گرانيهاي روز افزون سخن گفتند و برخي سياستهاي اقتصادي دولت را عامل اين وضعيت دانستند. اما مسئولان عاليرتبه دولتي، در مرحله اول، گراني ها را ساخته و پرداخته رسانه ها و مطبوعات دانستند و در مرحله بعد، دستهاي مافيايي و رانتخواران طرد شده از قدرت وحكومت را عـامـل گـرانـيهـا مـعرفي كردند. تذكرات مكرر نمايندگان مجلس- اعم از اصلاحطلب و اصولگرا- در خـصـوص واردات بـي رويــــــه، تغيير ناگهـــــــاني تعرفهها، عدم تغييـــر ساعت رسمي كشـــــور و موارد مشابه واجماع جناح هاي گوناگون سياسي و فكري در خصوص موارد فوق، هيچ گاه باعث نشد كه مسئولان دولتي، احتمال اشتباه خود در اين مسائل را مدنظـــر قرار دهند. حتــــي در موضوع عدم تغييـــــر ساعت كــــه بازوهاي پژوهشي و تحقيقي وابسته بـــــه قواي مقننـــــه و قضائيه، اقدام دولت را باعث ايـــــــراد ميلياردها تومـــــان خسارت به كشور ميدانستند، نــــــــه تنها مسئولان دولتي حاضر به پذيرش اشتباه خود نشدند، بلكه پس از تصويب قانون در مجلس براي الزام دولت به تغيير ساعت، بعضي از وزيران دست به دامان شوراي نگهبان شدند كه مصوبه مجلس را تاييد نكند!
در عرصه بينالمللي و تحركات خارجي دولت نيز هميــــن وضعيت كم و بيش مشـــــاهده ميشــــــود. دو سال قبل، عضو اصولگراي كميسيـــــون امنيــــت ملي مجلس از ديدار اعضاي اين كميسيون با وزير امور خارجـــــه دولت نهم خبــــر داد كــــــه يكي از مهمتــــرين مباحث جلسه، انتقاد از سرمايهگذاري بيش از حـــــد دستگـــــــاه ديپلماسي خـارجـي كـشور، بر روي كشورهايي بود كه فاقد اثرگذاري در صحنه بينالمللي هستند. يكسال بعد از آن، نايب رئيس اصولگراي كميسيون اصـــــل نود از جلسه غيرعلني مجلس خبــــــر داد كــــــه موضوع آن، انتقاد از تشكيل كنفرانس هولوكاست توسط وزارت خارجه بود. اما نه انتقاد دو سال قبل عضـــــــو كميسيون امنيت ملـــــــي پاسخي يافت و نه اعتراض عضو كميسيون اصل نود، بر ميزان موضعگيريهاي دولت در مورد هولوكاست تأثيري داشت.
در بعضي موضوعات كلان داخلي هم، هيچ يك از انتقادها - حتـــــي انتقادهاي اجماعــــــي جناحهـــــــــاي مختلف - نه تنهــــــا تاكنون اعتراف به اشتباه تـــــوسط دولت را به دنبال نداشته، بلكه باعث اتهام افكني عليه منتقدان شده است. از جمله، ادعـــــاي عدهزيــــــادي از اقتصاددانان اصلاح طلب و گزارش مركز پژوهشهاي مجلس در خصوص تورم 22 درصدي، با اين واكنش مقامهاي عاليرتبه اجرايي مواجه شد كه <مدعيان تورم 22 درصدي، دروغ ميگويند.> اخيراًنيز انتقاد هماهنگ بسياري ازنمايندگان مجلس و صاحبنظــــران بـــــــه شيوه جديد بودجه نويسي دولت، نه تنهـا در اراده دولت براي بازبيني در تصميــــم خود يـــــــا پذيرش انتقــــــادها تـأثـيـري نـداشت بلكه انتقاد كنندگان به <عدم تأثيرپذيري از فشار باندهاي مختلف> توصيه شدند! در موضوعگراني مسكن هم- كه يكي از مهمترين دغدغههاي مردم و نمايندگان مجلس بود- رئيس جمهور در مرحله اول حاضر شد كه اشتباه وزارت مسكن در تبليغ وامهاي مسكن را برگرانيها موثر بداند، اما نهايتاً اين موضوع نيز به وجود مافياهاي مختلف نسبت داده شد. اظهار نگراني 57 استاد اقتصاد در خصوص وضعيت اقتصادي كشور - كه به نشانههاي ملموسي از نتايج تصميمات دولت نيز اشاره داشت - بدون آنكه اعتراف بعضي مسئولان به وجود برخي اشتباهات در تصميم گيريهايي دولتي را به دنبال داشته باشد با اين پاسخ دو مقام دولت نهم مواجه شد كه <چون دست عدهاي، از رانتها قطع شده است، دولت را به نداشتن برنامه متهم ميكنند.>
واقعيت آن است كه حاصل تلاش ما براي كشف حتي يك مورد اعتراف به اشتباه از سوي دولت نهم تنها به نتايج فوق منجر شد. اما هر كس بتواند نمونهاي قابل استناد از پذيرش مسئوليت نابسامانيها و كمبودها توسط مسئولان دولت نهم بيابد، براساس امكانات خود به او <جايزه> خواهيم داد و نام آن را <تشويق به خاطر انتقاد از آفتاب يزد> خواهيم گذارد. در كنار اين جايزه، با اعتـــــراف به اشتبــــــاه خـــــود در شنــــــاخت دولت نهم، ديگــــران را هم <تشويق> خواهيم كرد تــــــا بـــــــا اعتراف به اشتباهــــات خود، راه را براي نهـــــادينه شدن پاسخگويي و انتقادپذيري هموار كنند.
پينوشت:
دوتـيـتر زيـر از صفحه اول روزنامه آفتـاب يـزد 22 اسفند ماه 85 انتخاب شده است.
مـعـاون اول رئـيـس جـمهور ايران: ايران بودجـه قابل ملاحظهاي براي عراق اختصاص داده است.
وزير خارجه عراق: بارها از ايرانيها خواستهايم در امور داخلي عراق دخالت نكنند.
